Kompresörlerde aşırı ısınma, en sık görülen arıza belirtilerinden biridir. Cihazın normal çalışma sıcaklığının üzerine çıkması; yağlama sisteminde, soğutma yapısında, filtrelerde, mekanik parçalarda veya elektriksel bileşenlerde bir sorun olduğunu gösterebilir.

Bir kompresörün ısınması tamamen olağan dışı değildir. Çalışma sırasında mekanik hareket, basınç üretimi ve motor yükü nedeniyle belirli bir sıcaklık oluşur. Ancak sıcaklık normal sınırların üzerine çıkıyorsa, cihaz sık sık yüksek sıcaklık uyarısı veriyorsa veya çalışırken kendini korumaya alıyorsa bu durum teknik olarak değerlendirilmelidir.

Daha önce hazırladığımız kompresör arızası nasıl anlaşılır başlıklı yazıda da belirttiğimiz gibi; aşırı ısınma, yağ kaçağı, ses değişimi, basınç düşüşü ve performans kaybı kompresör arızalarının önemli belirtileri arasında yer alır. Bu belirtiler erken fark edilirse hem cihaz ömrü korunur hem de işletmenin plansız duruş riski azaltılır.

Kompresör Isınması Nedir?

Kompresör ısınması, cihazın çalışma sırasında normal kabul edilen sıcaklık değerlerinin üzerine çıkmasıdır. Isınma; motor, yağ, vida grubu, piston yapısı, rulmanlar, radyatör, kondenser, basınç hattı veya kompresör odası şartlarıyla ilgili olabilir.

Aşırı ısınma genellikle şu şekillerde fark edilir:

• Kompresör gövdesinin normalden fazla sıcak olması
• Cihazın yüksek sıcaklık uyarısı vermesi
• Kompresörün kendini korumaya alarak durması
• Yağ sıcaklığının yükselmesi
• Motorun zorlanması
• Kompresör odasında aşırı sıcaklık oluşması
• Basınç değerlerinde dengesizlik görülmesi
• Kompresörden yanık kokusu veya olağan dışı ses gelmesi

Bu belirtiler görüldüğünde cihazı zorlayarak çalıştırmaya devam etmek doğru değildir. Çünkü aşırı sıcaklık, kompresör içindeki parçaların daha hızlı yıpranmasına ve ciddi mekanik hasarlara neden olabilir.

Kompresör Aşırı Isınması Neden Önemlidir?

Kompresörde sıcaklık artışı yalnızca geçici bir çalışma sorunu değildir. Aşırı ısınma devam ederse cihazın iç yapısı zarar görebilir. Yağ özelliğini kaybedebilir, contalar sertleşebilir, rulmanlar zorlanabilir, motor daha fazla akım çekebilir ve mekanik parçalar daha hızlı aşınabilir.

Aşırı ısınma ihmal edilirse şu sorunlar ortaya çıkabilir:

• Kompresör yağı bozulabilir.
• Vida grubu veya piston yapısı zarar görebilir.
• Rulman ve yataklarda aşınma artabilir.
• Conta ve keçeler sızdırmazlık görevini kaybedebilir.
• Yağ kaçağı oluşabilir.
• Motor zorlanabilir veya yanabilir.
• Enerji tüketimi artabilir.
• Basınç üretimi düşebilir.
• Kompresör sık sık duruşa geçebilir.
• Revizyon ihtiyacı doğabilir.

Bu nedenle ısınma problemi sadece cihazın sıcak çalışması olarak görülmemeli, altta yatan neden teknik olarak araştırılmalıdır.

Yetersiz Yağlama Kompresörün Isınmasına Neden Olabilir

Kompresörlerde yağlama, mekanik parçaların sağlıklı çalışması için kritik öneme sahiptir. Yağ seviyesi düşükse, yağ özelliğini kaybetmişse, yanlış yağ kullanılmışsa veya yağ dolaşımında problem varsa kompresör içinde sürtünme artar. Sürtünme arttıkça sıcaklık da yükselir.

Yağlama kaynaklı ısınma sorunlarında şu durumlar görülebilir:

• Yağ seviyesinin normalden düşük olması
• Yağın koyulaşması veya kirlenmesi
• Yağ değişiminin gecikmesi
• Yanlış yağ kullanılması
• Yağ filtresinin tıkanması
• Yağ hattında dolaşım problemi oluşması
• Yağ kaçağı nedeniyle yağ miktarının azalması

Özellikle kompresör yağ kaçağı neden olur konusu, aşırı ısınma ile doğrudan bağlantılıdır. Yağ kaçağı yağ seviyesini düşürür, düşük yağ seviyesi ısınmayı artırır, artan sıcaklık ise sızdırmazlık elemanlarını daha fazla yıpratır. Bu döngü kırılmadığında arıza büyüyebilir.

Kirli veya Tıkalı Filtreler

Kompresörlerde hava filtresi, yağ filtresi ve separatör gibi parçalar düzenli kontrol edilmelidir. Bu parçalar tıkandığında kompresör daha fazla zorlanır ve çalışma sıcaklığı yükselir.

Tıkalı hava filtresi, kompresörün yeterli hava alamamasına neden olur. Yağ filtresi tıkandığında yağ dolaşımı bozulabilir. Separatör tıkanıklığında ise hava ve yağ ayrımı sağlıklı yapılamaz, basınç dengesi bozulabilir ve sıcaklık artabilir.

Filtre kaynaklı ısınma belirtileri şunlardır:

• Kompresörün normalden fazla çalışması
• Basınç üretiminin düşmesi
• Yağ sıcaklığının yükselmesi
• Enerji tüketiminin artması
• Kompresörün sık sık yüksek sıcaklık uyarısı vermesi
• Bakım sonrası performansın düzelmesi

Filtre ve bakım parçalarının doğru seçilmesi, kompresörün sağlıklı çalışması açısından önemlidir. Bu nedenle kompresör yedek parça seçiminde nelere dikkat edilmeli başlıklı yazıda ele aldığımız parça uyumu konusu, ısınma problemlerinde de doğrudan geçerlidir.

Radyatör veya Soğutma Sistemi Kirlenmiş Olabilir

Vidalı kompresörlerde radyatör, fan ve hava sirkülasyonu; pistonlu ve soğutma kompresörlerinde ise kondenser, fanlar ve soğutma hattı sıcaklık kontrolü açısından önemlidir. Bu alanlarda kir, toz, yağ tabakası veya hava akışını engelleyen bir durum varsa kompresör yeterince soğutulamaz.

Radyatör veya soğutma sistemi kaynaklı ısınma sorunlarında şu nedenler görülebilir:

• Radyatör yüzeyinin kirlenmesi
• Fanın yeterli çalışmaması
• Hava kanallarının kapanması
• Kompresör odasının havasız kalması
• Sıcak havanın ortamdan tahliye edilememesi
• Kondenserin kirlenmesi
• Soğutma hattında verim düşüşü
• Ortam sıcaklığının yüksek olması

Kompresör teknik olarak sağlam olsa bile çalışma ortamı uygun değilse aşırı ısınma meydana gelebilir. Bu nedenle servis sürecinde yalnızca kompresörün iç parçalarına değil, cihazın bulunduğu ortam şartlarına da bakılmalıdır.

Kompresör Odasında Havalandırma Yetersizliği

Kompresörlerin bulunduğu alanın havalandırması, cihazın çalışma sıcaklığı üzerinde doğrudan etkilidir. Dar, kapalı, havasız veya sıcak hava tahliyesi olmayan alanlarda kompresör daha hızlı ısınır.

Havalandırma yetersizliğinde şu sorunlar oluşabilir:

• Kompresör sürekli sıcak hava solur.
• Radyatör veya fan sistemi verimli çalışamaz.
• Kompresör odasında ısı birikir.
• Yağ sıcaklığı yükselir.
• Elektrik panosu ve motor da sıcaklıktan etkilenir.
• Cihaz sık sık duruşa geçebilir.

Bu nedenle kompresör odasında temiz hava girişi ve sıcak hava çıkışı planlı olmalıdır. Kompresör çevresinin kapatılması, cihazın duvara çok yakın konumlandırılması veya hava giriş alanlarının malzeme ile engellenmesi ısınma problemini artırabilir.

Aşırı Yükte Çalışma ve Yanlış Kapasite Seçimi

Kompresör kapasitesi, işletmenin ihtiyacına uygun seçilmelidir. Kapasitesi yetersiz bir kompresör sürekli yüksek yükte çalışır. Bu durum cihazın dinlenmeden çalışmasına, yağ sıcaklığının yükselmesine ve mekanik parçaların daha fazla zorlanmasına neden olabilir.

Yanlış kapasite veya aşırı yük kaynaklı ısınmada şu belirtiler görülebilir:

• Kompresörün çok uzun süre devrede kalması
• Basınca ulaşmakta zorlanması
• Sık devreye girip çıkması
• Enerji tüketiminin artması
• Sıcaklık uyarılarının tekrarlanması
• Bakım yapılmasına rağmen ısınmanın devam etmesi

Bu tür durumlarda yalnızca bakım yapmak yeterli olmayabilir. İşletmenin hava veya soğutma ihtiyacı, kompresör kapasitesi, çalışma süresi ve sistem kaçakları birlikte değerlendirilmelidir.

Kompresörün ekonomik ömrü, kapasite yeterliliği ve tamir-yenileme kararları için kompresör tamiri mi, yeni kompresör alımı mı başlıklı yazı ayrıca yol gösterici olacaktır.

Yüksek Basınçta Çalışma

Kompresörün gereğinden yüksek basınçta çalıştırılması, cihaz üzerinde ek yük oluşturur. Basınç yükseldikçe kompresör daha fazla güç harcar ve daha fazla ısı üretir.

Yüksek basınç kaynaklı ısınma şu nedenlerle ortaya çıkabilir:

• Yanlış basınç ayarı
• Tesisat hattında tıkanıklık
• Valf problemleri
• Separatör tıkanıklığı
• Hava veya gaz hattında daralma
• Basınç sensörü arızası
• Kontrol sisteminde hata
• Kullanım noktasında gereksiz yüksek basınç ihtiyacı

Basınç kaynaklı ısınmalarda yalnızca kompresör sıcaklığına bakmak yeterli değildir. Emme-basma basınçları, çıkış basıncı, sensör değerleri, filtreler, valfler ve tesisat hattı birlikte kontrol edilmelidir.

Mekanik Aşınmalar

Kompresörlerde mekanik aşınma, aşırı ısınmanın ciddi nedenlerinden biridir. Rulman, yatak, vida grubu, piston, segman, krank-biyel yapısı veya valf sistemindeki aşınmalar sürtünmeyi artırır. Sürtünme arttıkça sıcaklık yükselir ve cihaz daha fazla zorlanır.

Mekanik aşınma belirtileri şunlardır:

• Kompresörden normal dışı ses gelmesi
• Titreşim artışı
• Sıcaklığın sürekli yüksek seyretmesi
• Yağ tüketiminin artması
• Basınç üretiminin düşmesi
• Enerji tüketiminin artması
• Arızanın bakım sonrası tekrar etmesi

Pistonlu soğutma kompresörlerinde mekanik aşınma çoğu zaman revizyon ihtiyacını gündeme getirir. Bu konuda pistonlu soğutma kompresörü revizyonu nedir başlıklı yazıda detaylı olarak değindiğimiz gibi, yalnızca görünen arızayı onarmak her zaman yeterli olmayabilir.

Valf Problemleri

Pistonlu kompresörlerde valfler, sıkıştırma işleminin doğru gerçekleşmesi için kritik parçalardır. Valflerde kırılma, kaçırma, eğilme, kurumlanma veya yüzey bozulması varsa kompresör daha fazla çalışır ve sıcaklık yükselir.

Valf problemlerinde şu belirtiler görülebilir:

• Soğutma performansında düşüş
• Basınç değerlerinde dengesizlik
• Kompresörün uzun süre devrede kalması
• Aşırı ısınma
• Sesli çalışma
• Enerji tüketiminde artış

Valf arızaları yalnızca parça değişimiyle geçici olarak çözülebilir gibi görünse de valfin neden zarar gördüğü de araştırılmalıdır. Yağlama yetersizliği, basınç dengesizliği, gaz devresi problemi veya aşırı sıcaklık valf arızasını tekrar ettirebilir.

Elektrik Motoru ve Pano Problemleri

Kompresörlerde aşırı ısınma yalnızca mekanik nedenlerden kaynaklanmaz. Elektrik motoru, pano bağlantıları, kontaktörler, termik koruma elemanları, kablo bağlantıları ve faz dengesizliği de sıcaklık artışına neden olabilir.

Elektriksel kaynaklı ısınma sorunlarında şu durumlar görülebilir:

• Motorun normalden fazla akım çekmesi
• Kablo bağlantılarında ısınma
• Kontaktörlerde yanık izi
• Faz dengesizliği
• Gerilim dalgalanması
• Motorun zor kalkış yapması
• Sigorta veya termik atması
• Yanık kokusu oluşması

Elektriksel problemlerde cihazı tekrar tekrar çalıştırmaya zorlamak doğru değildir. Motor ve bobinaj hasarı oluşmadan önce teknik ölçüm yapılmalıdır. Isınmanın mekanik mi elektriksel mi olduğu doğru tespit edilmeden müdahale etmek arızayı büyütebilir.

Vidalı Kompresörlerde Aşırı Isınma

Vidalı kompresörlerde aşırı ısınma genellikle yağ, filtre, separatör, radyatör, fan, ortam havalandırması ve vida grubu ile ilgilidir. Bu sistemlerde yağ yalnızca yağlama için değil, aynı zamanda soğutma ve sızdırmazlık için de görev yapar.

Vidalı kompresörlerde ısınma nedenleri şunlar olabilir:

• Yağ seviyesinin düşük olması
• Yağ değişiminin gecikmesi
• Yanlış yağ kullanılması
• Hava filtresinin tıkanması
• Yağ filtresinin tıkanması
• Separatörün tıkanması
• Radyatörün kirlenmesi
• Fan arızası
• Kompresör odasının sıcak olması
• Vida grubunda aşınma
• Aşırı yükte çalışma

Bu nedenle vidalı kompresör bakımı ne zaman yapılmalı başlıklı yazıda ele aldığımız bakım adımları, aşırı ısınmanın önlenmesi açısından doğrudan önem taşır.

Pistonlu Kompresörlerde Aşırı Isınma

Pistonlu kompresörlerde aşırı ısınma daha çok valf, piston, segman, yağlama, basınç, soğutma hattı ve mekanik sürtünme ile ilişkilidir. Pistonlu yapıdaki iç parçalar zamanla aşındığında kompresör daha fazla zorlanır ve sıcaklık artar.

Pistonlu kompresörlerde ısınma nedenleri şunlardır:

• Valf kaçırması
• Piston ve segman aşınması
• Yağlama yetersizliği
• Yüksek basınçta çalışma
• Soğutucu akışkan problemleri
• Kondenser kirliliği
• Elektrik motorunun zorlanması
• Yatak ve rulman problemleri
• Sızdırmazlık kayıpları

Bu belirtiler uzun süre devam ederse kompresör revizyonu gündeme gelebilir. Bu nedenle pistonlu kompresörlerde ısınma problemi yalnızca yüzeysel sıcaklık kontrolüyle geçiştirilmemelidir.

Soğutma Kompresörlerinde Isınma Problemi

Soğutma kompresörlerinde aşırı ısınma, sistemin genel performansını doğrudan etkiler. Kompresörün ısınması; soğuk odanın istenen dereceye ulaşamamasına, ürün muhafaza sıcaklığının bozulmasına ve enerji tüketiminin artmasına neden olabilir.

Soğutma kompresörlerinde ısınma şu nedenlerden kaynaklanabilir:

• Kondenserin kirli olması
• Fanların yeterli çalışmaması
• Soğutucu akışkan miktarının uygun olmaması
• Emme ve basma basınçlarının dengesiz olması
• Yağlama problemleri
• Valf veya piston aşınmaları
• Elektriksel sorunlar
• Sistemin kapasitesinin yetersiz kalması

Bu nedenle soğutma sistemlerinde kompresör bakımı ihmal edilmemelidir. Soğutma kompresörü bakımı neden ihmal edilmemeli başlıklı yazıda bu konuyu daha geniş çerçevede değerlendireceğiz.

Kompresör Isınması Nasıl Tespit Edilir?

Kompresör ısınmasının doğru tespiti için yalnızca cihazın dış yüzeyine bakmak yeterli değildir. Sıcaklığın hangi noktada yükseldiği, ne zaman arttığı, cihazın hangi yükte çalıştığı ve hangi uyarıları verdiği birlikte değerlendirilmelidir.

Isınma tespitinde şu kontroller yapılabilir:

• Yağ seviyesi kontrol edilir.
• Yağın durumu ve rengi incelenir.
• Hava filtresi kontrol edilir.
• Yağ filtresi ve separatör değerlendirilir.
• Radyatör veya kondenser yüzeyi incelenir.
• Fanların çalışması kontrol edilir.
• Kompresör odası sıcaklığı ölçülür.
• Basınç değerleri takip edilir.
• Motor akımı ölçülür.
• Elektrik panosu kontrol edilir.
• Ses ve titreşim değerlendirilir.
• Bakım geçmişi incelenir.

Bu kontroller sonunda ısınmanın yağlama, soğutma, elektrik, basınç, mekanik aşınma veya ortam şartlarından hangisiyle ilişkili olduğu daha doğru belirlenebilir.

Kompresör Aşırı Isınıyorsa Ne Yapılmalı?

Kompresör aşırı ısınıyorsa öncelikle cihazın çalışma durumu dikkatle izlenmelidir. Yüksek sıcaklık uyarısı veren, kendini durduran, yanık kokusu oluşturan veya sesli çalışan kompresör zorlanmamalıdır.

İlk aşamada şu kontroller yapılabilir:

• Kompresör odasının havalandırması kontrol edilmelidir.
• Cihaz çevresinde hava akışını engelleyen malzeme varsa kaldırılmalıdır.
• Yağ seviyesi kontrol edilmelidir.
• Radyatör veya kondenser yüzeyinde kirlenme olup olmadığına bakılmalıdır.
• Filtrelerde belirgin tıkanma olup olmadığı gözlemlenmelidir.
• Ekranda hata kodu veya uyarı varsa not edilmelidir.
• Kompresörden olağan dışı ses gelip gelmediği takip edilmelidir.

Ancak iç mekanik parçalara, elektrik panosuna, basınç ayarlarına veya soğutma devresine bilinçsiz müdahale edilmemelidir. Yanlış müdahale arızayı büyütebilir ve güvenlik riski oluşturabilir.

Servis Sürecinde Hangi Kontroller Yapılır?

Kompresör ısınma probleminde servis süreci, arızanın nedenini doğru tespit etmeye odaklanmalıdır. Sadece cihazı soğutmak veya geçici temizlik yapmak kalıcı çözüm sağlamayabilir.

Servis sürecinde genellikle şu kontroller yapılır:

• Kompresörün çalışma sıcaklığı ölçülür.
• Yağ seviyesi ve yağ kalitesi kontrol edilir.
• Hava filtresi, yağ filtresi ve separatör incelenir.
• Radyatör, kondenser ve fan sistemi kontrol edilir.
• Kompresör odasının havalandırması değerlendirilir.
• Basınç değerleri ölçülür.
• Motor akımı ve elektriksel bağlantılar kontrol edilir.
• Mekanik ses ve titreşim incelenir.
• Yağ kaçağı veya sızdırmazlık problemi araştırılır.
• Gerekli yedek parçalar belirlenir.
• Müdahale sonrası test çalışması yapılır.

Farklı marka ve model kompresörlerde ısınma nedenleri değişebilir. Bu nedenle servis seçiminde teknik tecrübe önemlidir. Her marka kompresör servisi alırken nelere dikkat edilmeli başlıklı yazı, bu konuda ayrıca faydalı olacaktır.

Isınma Problemini Önlemek İçin Nelere Dikkat Edilmeli?

Kompresörlerde aşırı ısınmanın önüne geçmek için düzenli bakım ve doğru kullanım gerekir. Isınma çoğu zaman bir anda ortaya çıkmaz; bakım ihmalinin, ortam şartlarının veya parça yıpranmasının sonucunda zamanla gelişir.

Aşırı ısınmayı önlemek için şu noktalara dikkat edilmelidir:

• Yağ değişimi zamanında yapılmalıdır.
• Uygun kompresör yağı kullanılmalıdır.
• Hava filtresi düzenli kontrol edilmelidir.
• Yağ filtresi ve separatör geciktirilmeden değiştirilmelidir.
• Radyatör ve kondenser temiz tutulmalıdır.
• Kompresör odası iyi havalandırılmalıdır.
• Cihaz gereğinden yüksek basınçta çalıştırılmamalıdır.
• Ses, titreşim ve yağ kaçağı belirtileri ihmal edilmemelidir.
• Elektrik panosu ve motor kontrolleri düzenli yapılmalıdır.
• Bakım geçmişi kayıt altında tutulmalıdır.

Endüstriyel işletmelerde kompresörler çoğu zaman uzun süreli ve yoğun çalışır. Bu nedenle endüstriyel kompresörlerde periyodik bakım yalnızca arıza önleme değil, işletme sürekliliği açısından da önemlidir.

Isınma Problemi Tamir mi, Revizyon mu Gerektirir?

Kompresörün ısınma nedeni doğru tespit edilmeden tamir veya revizyon kararı verilmemelidir. Bazı ısınma problemleri basit bakım, filtre değişimi, radyatör temizliği veya havalandırma düzenlemesiyle çözülebilir. Ancak iç mekanik aşınma, motor problemi, valf arızası veya sürekli tekrar eden yüksek sıcaklık durumlarında daha kapsamlı servis gerekebilir.

Basit servis müdahalesi şu durumlarda yeterli olabilir:

• Filtreler tıkalıysa
• Radyatör veya kondenser kirliyse
• Yağ seviyesi düşükse
• Havalandırma yetersizse
• Fan arızası varsa
• Bakım periyodu gecikmişse

Daha kapsamlı tamir veya revizyon ise şu durumlarda gündeme gelebilir:

• Vida grubu aşınmışsa
• Piston ve segmanlarda problem varsa
• Valf arızası bulunuyorsa
• Rulman veya yatak hasarı varsa
• Motor zorlanıyorsa
• Isınma bakım sonrası tekrar ediyorsa
• Basınç kaybı ve yağ kaçağı da birlikte görülüyorsa

Bu nedenle ısınma problemi yaşayan kompresörlerde yalnızca görünen belirtiye değil, arızanın kaynağına odaklanmak gerekir.

En Çok Sorulanlar

Kompresör neden aşırı ısınır?

Kompresör; yağlama eksikliği, kirli filtreler, tıkalı radyatör, yetersiz havalandırma, yüksek basınç, mekanik aşınma, elektriksel sorunlar veya aşırı yükte çalışma nedeniyle ısınabilir.

Kompresör ısınınca çalıştırmaya devam edilmeli mi?

Kompresör yüksek sıcaklık uyarısı veriyorsa, kendini durduruyorsa, yanık kokusu varsa veya sesli çalışıyorsa zorlanmamalıdır. Teknik servis kontrolü yapılmadan çalıştırmaya devam etmek arızayı büyütebilir.

Vidalı kompresör neden ısınır?

Vidalı kompresörlerde ısınma genellikle yağ seviyesi, yağ kalitesi, filtre tıkanıklığı, separatör, radyatör, fan, ortam havalandırması veya vida grubu aşınmasıyla ilgilidir.

Pistonlu kompresör neden çok ısınır?

Pistonlu kompresörlerde aşırı ısınma; valf problemi, piston-segman aşınması, yağlama yetersizliği, yüksek basınç, kondenser kirliliği veya elektrik motorunun zorlanması nedeniyle oluşabilir.

Kompresör ısınması bakım ile çözülür mü?

Isınmanın nedeni filtre, yağ, radyatör, fan veya havalandırma kaynaklıysa bakım ile çözülebilir. Ancak mekanik aşınma, motor problemi veya valf arızası varsa daha kapsamlı servis veya revizyon gerekebilir.

Toprak Teknik Bobinaj, kompresörlerde aşırı ısınma, yağ kaçağı, basınç kaybı, sesli çalışma, elektriksel arızalar ve performans düşüşü gibi sorunlarda teknik servis desteği sunar. Kompresörünüz normalden fazla ısınıyor, sık sık duruşa geçiyor veya yüksek sıcaklık uyarısı veriyorsa cihazı zorlamadan teknik kontrol talep etmeniz daha güvenli ve ekonomik olacaktır.